Overbelasting bij zorgprofessionals: de signalen die je niet wilt missen

Niemand is van de ene op de andere dag overbelast. Het is een glijdende schaal, en het gemene is: hoe verder je erop zit, hoe slechter je hem zelf ziet. Het beoordelingsvermogen glijdt mee. Wat blijft is het verhaal dat het gewoon een drukke periode is. Zorgprofessionals zijn daar extra kwetsbaar voor, omdat doorgaan in dit vak een deugd is. Tot het dat niet meer is.

Eerst dit

Ik ben coach, geen arts. Dit stuk helpt je signalen serieus te nemen, niet om een diagnose te stellen. Zit je er doorheen of twijfel je, ga dan naar je huisarts of bedrijfsarts. Dat is geen zwaktebod, dat is regie nemen.

De signalen op een rij

Van vroeg naar laat, en let vooral op verandering ten opzichte van hoe jij normaal bent:

1. Herstel wordt trager. Na een zware dienst was je eerst één avond moe, nu ben je het hele weekend niet opgeladen. Dit is het vroegste en meest onderschatte signaal.
2. Slaap doet zijn werk niet meer. Moeilijk inslapen door malen, of wakker worden alsof je niet geslapen hebt.
3. Het lontje wordt korter. Thuis eerder dan op het werk. Partners en kinderen krijgen de eerste signalen die collega's pas maanden later zien.
4. Betrokkenheid wordt vlakker. Cliënten worden taken. Je doet alles nog, maar het raakt je niet meer. Wat naar collega's toe kan groeien tot cynisme, is naar binnen toe vaak vervlakking.
5. Het lijf gaat meepraten. Hoofdpijn, spierpijn zonder sporten, hartkloppingen, vaker ziek. Als het hoofd niet luistert, verhoogt het lijf het volume. De vroege lijfsignalen beschreef ik in spanning herkennen bij jezelf.
6. Vermijden en uitstellen. Opzien tegen diensten waar je eerst energie van kreeg, taken voor je uit schuiven die je altijd gewoon deed.

Eén signaal in een drukke week zegt weinig. Meerdere signalen die weken aanhouden zeggen veel.

Wat je doet als je jezelf herkent

1. Zeg het hardop tegen iemand. De stap van weten naar zeggen is de grootste. Kies iemand die niet meteen gaat oplossen.
2. Schrap voordat je stopt. Vaak hoeft niet alles weg, wel iets. De extra dienst, de werkgroep, het project erbij. Wie niets kiest, laat het lijf straks alles kiezen.
3. Schakel hulp in op tijd. Huisarts of bedrijfsarts bij fysieke en aanhoudende klachten. En werk daarnaast aan de patronen die je hier brachten, want overbelasting heeft bijna altijd een gedragskant: geen grenzen stellen, altijd ja zeggen, herstel overslaan.

Wat je doet als je een collega herkent

Zeg wat je ziet, zonder diagnose en zonder oplossing. Ik merk dat je de laatste weken stiller bent en dat je twee keer hebt gezegd dat je niet geslapen hebt. Klopt dat? Misschien komt er een ontkenning. Prima, het zaadje is geplant, en jouw collega weet nu dat iemand het ziet. Dat is meer waard dan het lijkt.

Werken aan de patronen achter overbelasting, voor jezelf of je team, is precies waar coaching voor bestaat. Plan een vrijblijvende kennismaking.